Ngày 31 tháng 7, Tòa án Khu vực Munich phán quyết Suno đã xâm phạm bản quyền đối với các tác phẩm do GEMA, tổ chức đại diện quyền tác giả của Đức, quản lý. Vụ kiện mang số hiệu 42 O 763/25 và là phán quyết đầu tiên tại châu Âu đi vào nội dung của việc huấn luyện một mô hình âm nhạc tạo sinh.
Tranh chấp xoay quanh sáu ca khúc: “Rasputin”, “Daddy Cool”, “Mambo No. 5”, “Forever Young”, “Big in Japan” và “Atemlos durch die Nacht”. GEMA đã chứng minh trước tòa rằng các mô hình của Suno có thể tái tạo chúng từ những câu lệnh kết hợp lời bài hát, tựa đề và phong cách.
Chủ tọa phiên tòa là thẩm phán Elke Schwager, người từng xét xử vụ GEMA kiện OpenAI hồi tháng 11 năm 2025. Music Ally đưa tin tòa đã chấp thuận cho GEMA lệnh cấm, quyền yêu cầu cung cấp thông tin và tiền bồi thường thiệt hại.
Tòa thực sự phán quyết những gì
- Ghi nhớ được coi là sao chép. Tòa xác định các tác phẩm “được lưu giữ ở dạng có thể tái tạo” trong Suno v3.5 và v4, và coi đó là hành vi sao chép theo Điều 16 Luật Bản quyền Đức.
- Khả năng trùng hợp ngẫu nhiên bị loại trừ. Bà Schwager viết rằng với độ phức tạp và độ dài của các bản nhạc, không thể coi sự ngẫu nhiên là nguyên nhân của kết quả phát ra.
- Ngoại lệ TDM không được áp dụng. TDM là khai thác văn bản và dữ liệu, ngoại lệ tại Điều 44b cho phép phân tích tự động đối với tài liệu được bảo hộ. Tòa từ chối mở rộng ngoại lệ này cho vụ việc.
- Trách nhiệm thuộc về nhà cung cấp, không phải người dùng. Theo phân tích của Reed Smith, hơn 100 lần chỉnh sửa câu lệnh vẫn không cắt đứt được chuỗi quy trách nhiệm ngược về Suno.
- Mức bồi thường chưa được ấn định. Suno phải công bố doanh thu từ các hoạt động sử dụng đang tranh chấp trước đã. Bản án có thể bị kháng cáo.
Suno cho rằng phán quyết “dựa trên sự hiểu sai căn bản về cách công nghệ của Suno vận hành” và công ty đang cân nhắc mọi phương án, kể cả kháng cáo.
Điểm có sức lan tỏa: huấn luyện ở nước ngoài không phải nơi trú ẩn an toàn
Việc huấn luyện diễn ra tại Mỹ. Tòa vẫn nhận thẩm quyền xét xử, thông qua Điều 131 của luật Đức về các tổ chức quản lý tập thể.
Cần đọc kỹ điểm giới hạn ở đây. Con đường pháp lý đó chỉ mở cho một tổ chức quản lý tập thể, không dành cho từng chủ sở hữu quyền riêng lẻ. CMO là tổ chức quản lý tập thể, đơn vị cấp phép và thu tiền thay mặt cho tác giả và nhà xuất bản, vai trò tương tự VCPMC tại Việt Nam.
Với một tác giả hay nhà xuất bản độc lập, hệ quả thực tế nghe không hào nhoáng: bạn tiếp cận được tiền lệ này thông qua tư cách thành viên của tổ chức quản lý tập thể và các tác phẩm được kê khai đúng, chứ không phải qua bộ phận pháp chế của nhà phân phối.
Một thị trường cấp phép đang được định giá cùng lúc
Tám ngày trước phán quyết, GEMA ra mắt PLAI, một bộ dữ liệu đã xử lý xong phần quyền dành cho huấn luyện AI. Music Business Worldwide cho biết bộ dữ liệu này gồm khoảng 178.000 tệp âm thanh thuộc hơn 60 thể loại, gộp cả quyền xuất bản lẫn quyền bản ghi kèm siêu dữ liệu. Khách hàng đầu tiên là Klangio, công cụ chuyển âm thanh thành bản nhạc của Đức.
Đặt con số đó cạnh nguồn cung. Deezer cho biết hồi tháng 7 rằng các bản nhạc do AI tạo ra hoàn toàn đã vượt 50% lượng tải lên mỗi ngày, gần 90.000 bản mỗi ngày vào những ngày cao điểm của tháng 6.
Nghĩa là khối lượng kho nhạc do máy tạo ra vẫn tăng dồn, trong khi chi phí pháp lý của việc huấn luyện không có giấy phép tại châu Âu vừa đắt lên. Khoảng cách giữa hai đường đó chính là nơi một bộ dữ liệu có giấy phép định ra giá của mình.
Hãng đĩa nên làm gì trong tháng này
- Rà lại đăng ký tại tổ chức quản lý tập thể. Con đường Munich chỉ với tới phần kho nhạc mà một tổ chức chứng minh được là mình đại diện. Tác phẩm chưa được kê khai nằm ngoài phạm vi đó.
- Ghi thành văn bản lập trường về huấn luyện AI cho từng kho nhạc. Cấp phép theo hình thức chấp thuận có tiền. Từ chối toàn bộ cũng là lập trường hợp lệ, nhưng phải được ghi lại ở nơi máy móc đọc được.
- Khai báo mức độ tham gia của AI trong siêu dữ liệu phát hành. DDEX là Digital Data Exchange, chuẩn dữ liệu mà bản phát hành của bạn đi theo. Các trường khai báo AI của chuẩn này hiện đã được các nền tảng xử lý, như chúng tôi từng viết khi TIDAL ngừng trả tiền cho nhạc AI hoàn toàn hồi tháng 7.
- Giữ bằng chứng về quyền tác giả. Tệp phiên làm việc, stem, bản xuất có ghi ngày. Tranh chấp khai báo thắng nhờ hồ sơ, không phải nhờ lời khẳng định.
InterSpace Distribution giao nhạc theo chuẩn DDEX gốc với các trường khai báo được điền ngay từ đầu thay vì vá lại sau khi bị gỡ, và báo cáo tỷ lệ chia cho từng người đóng góp trong bảng điều khiển tiền bản quyền của nghệ sĩ. Đó là thứ hạ tầng nhàm chán, cho tới tháng mà một nền tảng bắt đầu lọc theo nó.
Bản án chưa phải là chung thẩm và Suno nhiều khả năng sẽ kháng cáo. Nhưng hướng đi cho thị trường châu Âu đã định hình, và đó cũng chính là hướng mà lập luận về giá trị gia tăng của con người đã chỉ tới suốt cả năm nay. Tại châu Âu, mua giấy phép giờ là phương án rẻ.
