Một tòa án tại Munich đã ra phán quyết bất lợi cho nền tảng tạo nhạc bằng AI Suno trong vụ kiện bản quyền do tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả của Đức là GEMA khởi kiện, với kết luận rằng công ty này đã xâm phạm các tác phẩm được bảo hộ trong quá trình huấn luyện và vận hành những mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) của mình. Phán quyết buộc Suno phải công bố doanh thu và bồi thường thiệt hại, đánh dấu một phép thử pháp lý quan trọng đối với AI tạo sinh trong lĩnh vực âm nhạc.
Suno cho biết công ty không đồng tình với phán quyết và đang cân nhắc kháng cáo.
Các cáo buộc và vấn đề fair use
GEMA khởi kiện với lập luận rằng Suno đã sử dụng các tác phẩm âm nhạc có bản quyền của những thành viên thuộc tổ chức này để huấn luyện mô hình mà không xin phép. Tổ chức quản lý tập thể cũng cho rằng công nghệ của Suno có thể tạo ra các bản âm thanh tương tự về căn bản với những tác phẩm âm nhạc đã có.
Vụ tranh chấp đặt ra câu hỏi liệu việc huấn luyện hệ thống AI bằng tài liệu có bản quyền tại Mỹ, nơi các mô hình của Suno được cho là đã được huấn luyện, có thể được bảo vệ bởi học thuyết fair use, tức sử dụng hợp lý, của Mỹ hay không.
Lập luận của tòa án về luật Mỹ và luật Đức
Trong bản tóm tắt phán quyết, Tòa án Khu vực Munich xác định rằng các bản sao tác phẩm âm nhạc đã được tạo ra trong quá trình huấn luyện tại Mỹ, nghĩa là luật bản quyền Mỹ được áp dụng cho những hành vi đó. Tòa phân biệt vụ này với hai vụ kiện tại Mỹ liên quan đến các công ty AI Anthropic và Meta, trong đó một số hình thức sử dụng tài liệu có bản quyền để huấn luyện AI được xem là fair use. Theo tòa án Đức, điểm khác biệt mấu chốt là hệ thống của Suno có thể cho ra kết quả chứa những yếu tố tương tự về căn bản với tác phẩm gốc chỉ từ các câu lệnh đơn giản, không giới hạn.
Tòa cũng xác định Suno phải chịu trách nhiệm theo luật bản quyền Đức vì lưu trữ các mô hình AI trên máy chủ đặt tại Đức, cũng như vì hành vi sao chép và truyền đạt tới công chúng những bản ghi bị cho là nghe giống các tác phẩm được bảo hộ.
Phản hồi của Suno
“Chúng tôi xây dựng Suno dựa trên một niềm tin cốt lõi: giúp mọi người đều có thể tận hưởng niềm vui làm nhạc”, người phát ngôn của Suno nói. “Công cụ của chúng tôi cho phép mọi người sáng tác ca khúc mới, dù họ là nghệ sĩ hàng đầu, nhà phát triển sản phẩm, nhạc sĩ đưa công cụ này vào quy trình làm việc hay chỉ là những người yêu nhạc bình thường. Ngay từ đầu, chúng tôi đã huấn luyện mô hình để tạo ra ca khúc mới chứ không phải tái tạo tác phẩm đã có, và đã tích hợp các cơ chế bảo vệ vào nền tảng. Chúng tôi không đồng tình với phán quyết hôm nay, vốn dựa trên sự hiểu sai căn bản về cách công nghệ của Suno vận hành, cách nó được sử dụng và cách luật pháp Mỹ được áp dụng, và chúng tôi đang cân nhắc mọi phương án, bao gồm cả kháng cáo.”
Phản ứng của GEMA
Kai Welp, trưởng bộ phận pháp chế của GEMA, cho rằng vụ kiện cho thấy châu Âu cần có thêm quy định quản lý các hệ thống AI. “Thật đáng kinh ngạc khi các hệ thống AI dường như lưu trữ gần như trọn vẹn tác phẩm ở mức độ đáng kể”, ông Welp nói. “Chúng tôi đã chứng minh được điều này bằng các phương pháp của mình, và những nghiên cứu khoa học gần đây cũng cho thấy đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng. Cách tòa đánh giá tình hình pháp lý tại Mỹ cũng rất đáng mừng, cũng như việc chúng tôi có thể khởi kiện tại Munich bất kể quá trình huấn luyện diễn ra ở đâu. Đây là một bước tiến lớn cho giới sáng tạo. Tuy nhiên, để thực thi quyền của mình một cách hiệu quả và ngăn các nhà cung cấp chuyển sang những quốc gia không coi trọng bản quyền, chúng tôi cũng sẽ cần sự hỗ trợ từ nhà làm luật châu Âu.”
Bối cảnh rộng hơn và các bước tiếp theo
Phán quyết được đưa ra trong lúc Suno đang đối mặt với sự soi xét rộng hơn về việc sử dụng âm nhạc có bản quyền để phát triển AI và tìm cách ký kết các thỏa thuận cấp phép với những bên liên quan trong ngành âm nhạc. Vụ việc nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục qua các thủ tục pháp lý khác nếu Suno theo đuổi kháng cáo.
